Sobota, 5 września Imieniny: Dorota, Wawrzyniec, Urban
Warszawa
Teraz Sobota, 5 września 2026
Znani z miasta

Paweł Artymowicz — polski astrofizyk i profesor University of Toronto

Kinga Bąk • 4 min czytania

Paweł Artymowicz
Fot. Platforma Obywatelska RP · „Paweł Artymowicz” · licencja CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Paweł Artymowicz (ur. 24 czerwca 1961 w Warszawie) jest polskim astrofizykiem, doktorem habilitowanym nauk fizycznych oraz profesorem i wykładowcą na University of Toronto. Zajmuje się m.in. dynamiką dysków astrofizycznych, ewolucją układów podwójnych i badaniami nad układami planetarnymi.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoPaweł Artymowicz
Data urodzenia24 czerwca 1961
Miejsce urodzeniaWarszawa, Polska
PseudonimYou-Know-Who (używany w blogach)
Edukacja
StudiaUniwersytet Warszawski, astronomia (1980–1985), magister
Doktorat1990, Centrum Astronomiczne PAN — rozprawa o falach gęstości w galaktykach
Habilitacja1996, Uniwersytet Warszawski — astrofizyka
Zawód i role
ZawódAstrofizyk, profesor
InstytucjaUniversity of Toronto
Wybrane dane naukowe
Publikacje (2015)88 publikacji, ponad 4000 cytowań
Wskaźniki cytowańh = 31, i10 = 43 (Google Scholar)

Paweł Artymowicz rozpoczął studia astronomiczne na Uniwersytecie Warszawskim w 1980 roku. Po uzyskaniu stopnia magistra pracował jako asystent w Obserwatorium Astronomicznym UW i w Centrum Astronomicznym PAN, a następnie kontynuował karierę naukową za granicą.

Życiorys i wykształcenie

W latach 1980–1985 studiował astronomię na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i otrzymał tytuł magistra. W 1984 roku zdobył nagrodę drugiego stopnia w Konkursie Młodych Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Po studiach pracował krótko jako asystent w Obserwatorium Astronomicznym UW i w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN.

Doktorat uzyskał w 1990 roku na podstawie rozprawy dotyczącej fal gęstości w galaktykach. W 1994 roku otrzymał w Szwecji tytuł docenta na Wydziale Astronomii Uniwersytetu w Sztokholmie. Habilitację w zakresie astronomii, w specjalności astrofizyka, obronił w 1996 roku na Uniwersytecie Warszawskim.

Kariera naukowa i obszary badań

W latach 1986–1990 pracował w Instytucie Teleskopu Kosmicznego (STScI) w Baltimore i równocześnie był doktorantem Johns Hopkins University. Po uzyskaniu doktoratu był stypendystą NASA w Obserwatorium Licka w Santa Cruz w latach 1990–1993. W 1993 roku przeniósł się do Sztokholmu, gdzie w latach 1993–1997 był asystentem naukowym i wykładowcą.

Od 1997 roku pełnił funkcję NFR Senior Researcher w Sztokholmskim Obserwatorium Astronomicznym. Wiosną 2005 roku przeprowadził się do Toronto, gdzie objął stanowisko profesora na wydziałach zajmujących się fizyką i astronomią. Zajmuje się badaniami nad pochodzeniem i ewolucją układów podwójnych i planetarnych, dynamiką dysków, fizyką pyłu międzygwiazdowego oraz częściowo podwójnymi czarnymi dziurami i galaktykami aktywnymi. Buduje i popularyzuje prace związane z superkomputerami oraz fizycznymi podstawami nauki obliczeniowej.

Odbywał pobyty naukowe i współpracował z ośrodkami takimi jak Max-Planck-Institut Jena, Service d’Astrophysique w Saclay, Uniwersytet Hawajski, Université de Grenoble, Princeton University, Kavli Institute for Theoretical Physics oraz Uniwersytet Kalifornijski w Santa Cruz. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, Międzynarodowej Unii Astronomicznej i American Astronomical Society.

Badania katastrofy smoleńskiej

Artymowicz prowadził obliczenia aerodynamiczne dotyczące ostatnich sekund lotu Tu-154M nr 101 i porównywał je z wynikami raportów Międzypaństwowego Komitetu Lotniczego (MAK) oraz Komisji Badania Wypadków Lotnictwa Państwowego (KBWLLP). Jako krytyk analiz Wiesława Biniendy wskazywał na niezgodności w symulacjach, domagał się publikacji pełnych danych wejściowych do tych symulacji i ostrzegał przed pomijaniem danych eksperymentalnych FAA i NASA.

W kwietniu 2013 roku opublikował korelację zapisu dźwiękowego z kokpitu (CVR) z obrazem terenu i szczątków samolotu, która dokładnie lokalizowała kontakt z drzewami w ostatnich sekundach lotu. W październiku 2013 wystosował list otwarty do prof. Biniendy z prośbą o ujawnienie danych do symulacji. W kolejnych wystąpieniach krytykował tezy o eksplozji w samolocie, argumentując, że zapisy z czarnych skrzynek i badania sekcyjne nie wskazują na wybuchy.

Brał udział w konferencjach naukowych na temat mechaniki w lotnictwie i prezentował symulacje oraz wizualizacje dotyczące uderzenia skrzydła w brzozę i dynamiki samolotu. W 2012 roku miał zostać dopuszczony do dyskusji z przedstawicielami Zespołu Parlamentarnego ds. zbadania przyczyn katastrofy, lecz w tym samym dniu uczestniczył w umówionym spotkaniu w Naczelnej Prokuraturze Wojskowej w sprawie przekazania wyników badań. Wyraził krytykę pod adresem Zespołu Parlamentarnego, nazywając go "de facto politycznym klubem dyskusyjnym". W 2017 roku wystąpił jako niezależny ekspert na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu Platformy Obywatelskiej, gdzie odniósł się do tezy o ładunku termobarycznym przedstawionej przez podkomisję PKBWL LP.

Ostatni znany publiczny udział w debatach dotyczących katastrofy to wystąpienia na posiedzeniach zespołów parlamentarnych, prezentacje na konferencjach i wypowiedzi medialne, w których przedstawiał wyniki swoich analiz oraz krytyczne uwagi wobec prac innych ekspertów.

Najczęstsze pytania

Jakie są specjalności naukowe Pawła Artymowicza?
Zajmuje się dynamiką dysków astrofizycznych, ewolucją układów podwójnych i planetarnych, fizyką pyłu międzygwiazdowego oraz częściowo podwójnymi czarnymi dziurami i galaktykami aktywnymi.
Gdzie pracuje Paweł Artymowicz?
Jest profesorem i wykładowcą na University of Toronto, na wydziałach fizyki oraz astronomii i astrofizyki.
Czy Artymowicz badał katastrofę smoleńską?
Tak. Przeprowadził obliczenia aerodynamiczne dotyczące ostatnich sekund lotu Tu-154M nr 101, opublikował korelację zapisu dźwiękowego z kokpitem z rozmieszczeniem drzewa i szczątków oraz krytykował niektóre alternatywne analizy przyczyn katastrofy.
Jakie ma osiągnięcia publikacyjne?
W 2015 roku był autorem i współautorem 88 publikacji z ponad 4000 cytowań; według Google Scholar miał wskaźniki h = 31 i i10 = 43.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Kinga Bąk

Nazywam się Kinga Bąk i w redakcji kuchniewarszawa.com.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Zajmuję się postaciami związanymi z Warszawą i z regionem, dawnymi i dzisiejszymi.

Czytaj również