Poradnik opisuje scenariusz, w którym awaria zasilania trwa kilka dni i ogranicza działanie terminali, bankomatów oraz usług internetowych. Dokument przygotowały MSWiA, MON i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. W części dotyczącej blackoutu wskazano, że gospodarstwa domowe powinny mieć zapasy banknotów w różnych nominałach oraz zapasy żywności i podstawowych produktów na co najmniej trzy dni.
Dlaczego gotówka ma znaczenie podczas blackoutu?
Terminale płatnicze i bankomaty mogą przestać działać przy długotrwałej awarii sieci lub braku zasilania. Przykładem jest duży blackout na Półwyspie Iberyjskim w kwietniu 2025 roku, który spowodował przerwy w dostępności bankomatów i utrudnił płatności. W poradniku wskazano, że posiadanie mniejszych nominałów ułatwi dokonywanie zakupów, gdy sklepy będą miały problem z wydawaniem reszty z dużych banknotów.
Kiedy banki wymagają awizacji wypłaty gotówki?
Praktyka banków różni się między instytucjami i placówkami. Z przeanalizowanych ofert wynika, że w wielu bankach awizacja wypłaty gotówki jest wymagana przy większych kwotach — w niektórych przypadkach dotyczy to kwot przekraczających około 20 000 zł. Przykładowo, ING Bank Śląski informuje, że awizacja jest wymagana przy wypłatach powyżej 50 000 zł i że dyspozycje zgłoszone do godziny 11:00 w dniu roboczym mogą być przygotowane następnego dnia roboczego; zgłoszenia po tej godzinie mogą skutkować odbiorem po dwóch dniach. Wyjaśnienia banków wskazują, że procedury wynikają z logistyki i konieczności fizycznego zapewnienia odpowiedniej ilości banknotów w oddziale.
Jakie inne ograniczenia i kontrole dotyczą dużych operacji gotówkowych?
Instytucje finansowe mają obowiązek raportowania transakcji ponadprogowych do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Próg ustawowy to 15 000 euro, co w praktyce daje około 65–70 tys. zł zależnie od kursu. Banki równocześnie monitorują transakcje poniżej tej granicy i mogą analizować wpłaty lub wypłaty, które wyglądają na rozbijanie większych operacji lub mają nietypowy charakter. Operatorzy bankomatów w niektórych sieciach wprowadzili też własne limity — przykładem jest ograniczenie wypłat kodem BLIK do 200 zł w urządzeniach sieci Euronet Polska, wprowadzone 19 lutego.
Co oznacza zastrzeżony PESEL przy wypłacie gotówki?
W 2026 roku banki muszą weryfikować zastrzeżenie numeru PESEL w sytuacjach wypłat gotówki w placówce przekraczających trzykrotność minimalnego wynagrodzenia. Trzykrotność minimalnego wynagrodzenia w 2026 roku to 14 418 zł. Jeżeli dyspozycja wypłaty przekracza tę kwotę, a klient ma zastrzeżony PESEL, bank wstrzyma transakcję na 12 godzin. Cofnięcie zastrzeżenia po złożeniu dyspozycji nie skraca tego okresu, dlatego operacje wymagające większej kwoty powinny być planowane z uwzględnieniem tej reguły.
Poradnik rekomenduje traktowanie rezerwy gotówki podobnie jak zapasu wody czy latarki: jako zabezpieczenie na kilka dni, nie jako powód do nagłych i masowych wypłat.
