Wtorek, 28 lipca Imieniny: Wiktor, Walenty, Innocenty
Warszawa
Kontakt
Teraz Wtorek, 28 lipca 2026
Przewodnik

Tablice Pamiątkowe Tchorka w Warszawie

Redakcja kuchniewarszawa.com.pl • 3 min czytania

Egzekucja 9 XI 1943
Fot. Thunderman83 · „Mauzoleum Walki i Meczenstwa 20080720 02” · licencja Public domain · Wikimedia Commons

Tablice Pamiątkowe Tchorka to istotny element warszawskiego krajobrazu, upamiętniający miejsca walk i męczeństwa z czasów II wojny światowej. Wykonane na podstawie projektu Karola Tchorka, stanowią ważne świadectwo historii stolicy.

Tablice Pamiątkowe Tchorka to charakterystyczne elementy Warszawy, które upamiętniają miejsca walk i męczeństwa z okresu II wojny światowej. Zostały stworzone na podstawie projektu Karola Tchorka w 1949 roku i od lat 50. XX wieku są stawiane w różnych lokalizacjach stolicy. W 2013 roku w Warszawie znajdowało się ponad 160 takich tablic, które są nie tylko świadectwem historii, ale także integralną częścią miejskiego pejzażu.

Historia Tablic Pamiątkowych

Po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcy Warszawy zaczęli spontanicznie upamiętniać miejsca związane z walką i męczeństwem, stawiając krzyże i prowizoryczne tablice. Władze Polski Ludowej postanowiły nadać tym działaniom bardziej zorganizowany charakter, co zaowocowało powołaniem Obywatelskiego Komitetu Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa. W drugiej połowie lat 40. XX wieku rozpoczęto stawianie tablic według jednolitego wzoru, które miały na celu upamiętnienie wydarzeń związanych z niemiecką okupacją.

W 1949 roku ogłoszono konkurs na projekt tablic, w którym zwyciężył Karol Tchorek. Jego projekt zakładał prostą formę tablicy z wypukłym symbolem Krzyża Walecznych oraz centralnym napisem. Tablice zaczęto montować w Warszawie na początku lat 50., a najwięcej z nich powstało w latach 1963-1965. Ostatnia tablica według tego projektu została zamontowana w 1985 roku.

Wygląd i Wartość Artystyczna

Tablice Tchorka wykonane są z szarego piaskowca i najczęściej mają formę płaskorzeźb wmurowanych w ściany budynków lub wolno stojących monolitów. Centralnym motywem tablicy jest Krzyż Walecznych, a na tarczy znajdują się inskrypcje upamiętniające konkretne wydarzenia. Wartość artystyczna tablic jest uznawana za wysoką, a ich obecność w przestrzeni miejskiej stanowi ważny element kulturowego dziedzictwa Warszawy.

Jednak tablice nie są wolne od krytyki. Zdarza się, że są w złym stanie technicznym, a niektóre napisy zawierają błędy. W 2021 roku wiele tablic zostało zdewastowanych, co podkreśla potrzebę ich ochrony i konserwacji.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Czy tablice Tchorka są jedynymi miejscami pamięci w Warszawie?
Nie, tablice Tchorka to tylko jedna z form upamiętnienia miejsc walk i męczeństwa. W Warszawie znajduje się wiele innych pomników i tablic, które również honorują pamięć o wydarzeniach z czasów II wojny światowej.
Jakie wydarzenia upamiętniają tablice Tchorka?
Tablice Tchorka upamiętniają różne wydarzenia związane z męczeństwem Polaków w czasie II wojny światowej, w tym egzekucje, walki w czasie powstania warszawskiego oraz inne miejsca pamięci związane z okupacją.
Czy tablice Tchorka są objęte ochroną konserwatorską?
Tak, w październiku 2023 roku zespół 164 tablic pamiątkowych autorstwa Karola Tchorka został wpisany do rejestru zabytków ruchomych województwa mazowieckiego, co zapewnia im ochronę konserwatorską.
Jak można poznać historię miejsc upamiętnionych tablicami Tchorka?
W ramach projektu 'Tablice Pamięci' zainicjowanego w 2019 roku, treści tablic zostały przetłumaczone na język angielski, a w ich sąsiedztwie zainstalowano tablice z kodami QR, które umożliwiają poznanie historii danego miejsca.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Czytaj również