ETS2 to rozszerzenie systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2, które ma objąć od 2028 roku paliwa używane do ogrzewania budynków oraz paliwa transportowe. Obowiązek nabywania i umarzania uprawnień spocznie głównie na dostawcach paliw, a ekonomicznie koszty te zostaną włączone w cenę gazu, węgla, oleju opałowego i LPG. Z tego powodu przewidywane są podwyżki dla właścicieli domów, mieszkań w blokach i kierowców.
Jak system wpłynie na ceny ogrzewania i paliw?
Eksperci szacują, że gospodarstwa domowe ogrzewające dom gazem mogą zapłacić dodatkowo około 6 338 zł w okresie 2027–2030, a do 2035 r. nawet około 24 018 zł. Dla domów opalanych węglem prognozy mówią o ponad 10 311 zł w pierwszym etapie i do około 39 074 zł do 2035 r. Ceny paliw na stacjach mają rosnąć stopniowo — orientacyjnie o około 0,35 zł/l dla diesla, 0,29 zł/l dla benzyny i 0,21 zł/l dla LPG w pierwszych latach po wdrożeniu systemu.
Dlaczego odbiorcy zapłacą więcej?
ETS2 ma działać „w górze” łańcucha dostaw. Dostawcy paliw będą musieli nabywać uprawnienia odpowiadające emisjom z wprowadzanego do obrotu paliwa. Koszt uprawnień stanie się jednym z elementów kalkulacji ceny paliwa obok hurtowej ceny surowca, marży i kosztów finansowania. Dostawcy mogą przenieść ten koszt do odbiorców poprzez włączenie opłaty w stałą cenę paliwa, oddzielną pozycję na fakturze albo mechanizm zmiennego rozliczenia powiązanego z notowaniami uprawnień.
Czy oferty gazowe na 2028 r. są teraz pewne?
Na rynku pojawiają się sygnały ostrożności. Niektórzy sprzedawcy wstrzymują przygotowywanie ofert obejmujących 2028 rok, bo nie ma jeszcze płynnego rynku uprawnień ETS2 ani stabilnej ceny przyszłych uprawnień. Przygotowanie stałej ceny oznaczałoby dla sprzedawcy przejęcie znaczącego ryzyka albo doliczenie wysokiego bufora bezpieczeństwa. Aukcje uprawnień mają się rozpocząć w 2027 roku, co ma zwiększyć płynność rynku przed pełnym uruchomieniem systemu.
Co może złagodzić skutki kosztowe?
Unia zaproponowała mechanizmy osłonowe, w tym Społeczny Fundusz Klimatyczny, przewidziany na lata 2026–2032. Fundusz ma finansować m.in. dopłaty do wymiany źródeł ciepła, termomodernizację i wsparcie dla najbardziej wrażliwych gospodarstw. Polska ma być jednym z największych beneficjentów — przewidziano dla niej około 17,6% środków z puli 65 mld euro. Równocześnie rząd i eksperci rekomendują przyspieszenie termomodernizacji i promowanie niskoemisyjnych źródeł ciepła, na przykład pomp ciepła, które nie będą objęte ETS2.
Jak liczyć wpływ ETS2 na rachunki — przykłady i wskaźniki?
Orientacyjny wskaźnik emisji dla gazu to około 0,202 tony CO2 na 1 MWh. Przy cenie uprawnień rzędu 45 EUR/t dodatkowy koszt dla 1 MWh gazu wynosi około 9,1 EUR. Przy 70 EUR/t koszt rośnie do około 14,2 EUR/MWh. Prognozy rynkowe sugerują scenariusze od ~45 EUR/t na starcie do ~120–150 EUR/t w kolejnych latach, co przekłada się na stopniowy wzrost obciążeń dla odbiorców paliw kopalnych.
Co jeszcze trzeba wiedzieć?
ETS2 wyłącza zasięgiem energię elektryczną rozliczaną dotychczas w działającym systemie ETS1 oraz biomasę taką jak pellet. Monitoring i raportowanie emisji dla sprzedawców trwa już od 2025 r. W Polsce toczą się negocjacje o warunkach wdrożenia — władze proponują m.in. przesunięcie obowiązku lub bardziej elastyczne mechanizmy krajowe. Ostateczny kształt wsparcia dla obywateli będzie zależał od krajowych planów wdrożeniowych i efektywności wykorzystania środków z unijnych funduszy.
Start systemu: 1 stycznia 2028.
