| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Maria Anto (z domu Czarnecka; Antoszkiewicz, Cieślak) |
| Urodzenie | 15 grudnia 1936 lub 1937, Warszawa |
| Zgon | 10 kwietnia 2007, Warszawa |
| Zawód | malarka |
| Wykształcenie i kariera | |
| Studia | ASP w Warszawie, Wydział Malarstwa (1954–1960) |
| Wystawy | Biennale w São Paulo (1963), ponad 70 wystaw indywidualnych |
| Zbiory | Muzeum Narodowe w Warszawie; Galeria Zachęta; Muzeum Karlsruhe; Muzeum Sztuki Współczesnej w Sztokholmie |
| Życie prywatne | |
| Rodzice | Tadeusz Czarnecki i Józefina Aniela (Nelly) Egiersdorff |
| Dzieci | Krystyna Antoszkiewicz, Zuzanna Janin, Edward Antoszkiewicz, Stanisław Cieślak |
| Miejsce zamieszkania | Warszawa (Żoliborz) |
| Pochówek | Cmentarz Powązki, grób rodzinny Czarneckich (kwatera 57-1-26) |
Maria Anto ukończyła Wydział Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w 1960 roku. Tworzyła obrazy nacechowane silnym ładunkiem emocjonalnym, łączące elementy surrealizmu, malarstwa fantastycznego i prymitywizmu. Jej prace pokazywano w kraju i poza granicami.
Życiorys i wykształcenie
Urodziła się w Warszawie jako Maria Czarnecka. Jej matka, Józefina Aniela (Nelly) Egiersdorff, należała do pierwszych studentek Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1918–1922. Ojciec, Tadeusz Czarnecki (ps. Uszycki), oraz inni bliscy krewni brali udział w Powstaniu Warszawskim.
W latach 1954–1960 studiowała na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Po ukończeniu studiów intensyfikowała działalność wystawienniczą i zdobywała nagrody za swoją twórczość.
Styl, wpływy i obecność w zbiorach
Kurator Michał Jachuła oraz córka artystki opisali jej twórczość jako silnie emocjonalną i osadzoną na granicy kilku nurtów: surrealizmu, malarstwa fantastycznego i prymitywizmu. Krytycy porównywali ją do takich autorów jak Frida Kahlo, Max Ernst czy Henri Rousseau, choć podkreślali jej indywidualny styl.
Jej obrazy trafiły do kolekcji krajowych i zagranicznych. Wymieniane instytucje to między innymi Muzeum Narodowe w Warszawie, Galeria Zachęta, Muzeum Karlsruhe oraz Muzeum Sztuki Współczesnej w Sztokholmie. W latach 70. związana była z galerią Cortina w Mediolanie.
Aktywność artystyczna i życie podczas stanu wojennego
W czasie stanu wojennego w Polsce Maria Anto organizowała życie artystyczne poza oficjalnym obiegiem. W jej domu i pracowni odbywały się wystawy i spotkania w latach bojkotu instytucji, czyli w okresie 1982–1986. Współtworzyła ruch określany jako Solidarność Artystów i równocześnie kontynuowała pracę twórczą.
Nagroda Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven
W 2018 Zuzanna Janin, działając z ramienia Fundacji Miejsce Sztuki, powołała nagrodę w dziedzinie sztuk wizualnych noszącą imię Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven. Przyznano ją w trzech kategoriach: dla młodej artystki, za dorobek i postawę artystyczną dla artystki polskiej oraz dla artystki zagranicznej.
Pierwsze edycje nagrody miały miejsce w 2018 i 2019. Laureatkami w 2018 zostały Adelina Cimochowicz, Katarzyna Górna i Carolee Schneemann; uroczyste rozdanie odbyło się 15 grudnia 2018 w Zachęcie. W 2019 nagrodę otrzymały Katarzyna Kukuła, Teresa Gierzyńska i Phyllida Barlow; wręczenie miało miejsce 15 grudnia 2019 w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
Podsumowanie
- Data życia: urodzona 15 grudnia 1936 lub 1937, zmarła 10 kwietnia 2007.
- Wykształcenie: ASP w Warszawie, Wydział Malarstwa (1954–1960).
- Styl: obrazy na pograniczu surrealizmu, malarstwa fantastycznego i prymitywizmu.
- Działalność społeczna: organizowała nieoficjalne wystawy i spotkania artystyczne w czasie stanu wojennego.
- Dziedzictwo: pośmiertna nagroda i retrospektywa w Zachęcie przypominają o jej twórczości.
