Sejmowa Komisja do Spraw Petycji odrzuciła petycję o pilotaż bezwarunkowego dochodu podstawowego dla mieszkańców województwa śląskiego. Petycja proponowała świadczenie wypłacane bez badania dochodów i niezależne od zatrudnienia. W propozycji założono objęcie programu osób od trzeciego roku życia oraz okres trwania co najmniej 20 lat. Projekt przewidywał, że nowe świadczenie zastąpi część istniejących programów, w tym m.in. 800 plus.
Czym zakładała petycja?
Autorzy petycji wskazywali województwo śląskie jako region pilotażowy ze względu na skutki transformacji gospodarczej i redukcję zatrudnienia w przemyśle. Proponowano wypłacać świadczenie bez badania dochodów i bez względu na aktywność zawodową. W projekcie przewidziano możliwość wyboru dla rodziców dzieci w wieku 3–5 lat, którzy mieliby zdecydować, czy przystąpić do eksperymentu. Pieniądze miały być wypłacane regularnie przez cały okres pilotażu.
Kwota 2333 zł wynikała z propozycji, by świadczenie stanowiło 50 proc. płacy minimalnej brutto. Materiały opisujące projekt podkreślały jego bezwarunkowy charakter oraz chęć objęcia nim zarówno osób pracujących, jak i niepracujących. Petycja trafiła do Sejmu jako dokument obywatelski, a nie jako rządowy projekt ustawy.
Dlaczego petycja została odrzucona?
Posłowie z Komisji zdecydowali o odrzuceniu petycji po analizach dotyczących skutków społeczno‑gospodarczych. W dokumentach zwracano uwagę na duże obciążenia dla finansów publicznych i konieczność zredukowania istniejących programów socjalnych, gdyby BDP miał być wypłacany w proponowanej formie. Różne ekspertyzy przedstawiały szacunki kosztów sięgające kilkuset miliardów złotych rocznie. W zależności od przyjętych wariantów jedno z opracowań wskazywało koszty rzędu około 376 mld zł, a szacunki Ministerstwa Finansów zbliżały się do wartości 480 mld zł rocznie, co utrudniało dalsze procedowanie.
Co to oznacza dla mieszkańców Śląska?
Odrzucenie petycji oznacza, że propozycja nie tworzy podstawy prawnej do wypłacania proponowanego świadczenia. Obowiązujące programy, w tym 800 plus, pozostają w mocy i nie zostały zastąpione. Brak decyzji parlamentu wyklucza wprowadzenie tej konkretnej koncepcji w najbliższym okresie.
W propozycji pojawiały się ustalenia dotyczące potrąceń składek z kwoty brutto oraz mechanizmów podatkowych mających zneutralizować część efektów budżetowych. Takie rozwiązania nie znalazły odzwierciedlenia w żadnym akcie prawnym. Systemy emerytalne i zdrowotne funkcjonują nadal według dotychczasowych zasad.
W mediach społecznościowych krążyły uproszczone komunikaty sugerujące, że świadczenie już obowiązuje. Materiały fact‑checkingowe podkreśliły, że chodziło o obywatelską petycję, a nie o uchwaloną ustawę. Decyzja komisji kończy procedurę tego konkretnego pomysłu.
