| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Data urodzenia | 13 czerwca 1924 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Data śmierci | 29 sierpnia 2016 |
| Miejsce śmierci | Genewa |
| Zawód | Filozof, historyk myśli społecznej |
| Główne miejsca pracy | |
| Polska | Uniwersytet Warszawski (1952–1968), Instytut Filozofii i Socjologii PAN |
| Francja | Université de Clermont-Ferrand (1969–1973) |
| Szwajcaria | Uniwersytet Genewski (od 1973) |
| Najważniejsze prace | |
| Wybrane tytuły | „Rousseau: samotność i wspólnota" (1964), „Człowiek i światopoglądy" (1965), „Wyobrażenia społeczne" (1994) |
warszawskiej szkoły historyków idei współtworzył zespół badaczy analizujących dzieje idei i wyobrażeń zbiorowych. Zajmował się historią rewolucji francuskiej, utopiami oraz pamięcią zbiorową.
Życiorys i wczesne lata
Urodził się w Warszawie w rodzinie żydowskiej. Jego ojciec, Abram (Adam) Baczko, prowadził warsztat włókienniczy. Oboje rodziców zginęli z rąk niemieckich okupantów. Jego brat, Henryk Baczko, był inżynierem i oficerem, później wiceministrem łączności.
Po wybuchu II wojny światowej wyjechał na teren okupacji radzieckiej i przebywał we Lwowie, a od 1941 pracował w radzieckich kołchozach. W 1943 wstąpił do tworzonego w ZSRR Wojska Polskiego jako oficer polityczny. Osiągnął stopień podpułkownika. Po wojnie został oddelegowany do pracy naukowej w Polsce i należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
Kariera akademicka i dorobek naukowy
W 1950 został skierowany na studia w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych. W 1952 uzyskał doktorat na podstawie pracy o Towarzystwie Demokratycznym Polskim, której promotorką była prof. Nina Assorodobraj-Kula. Od 1952 był zatrudniony na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego.
Początkowo działał w obszarze myśli marksistowskiej i angażował się w polemiki z lwowsko-warszawską szkołą filozoficzną. Napisał m.in. pamflet krytyczny wobec poglądów Tadeusza Kotarbińskiego (1951). Z czasem odszedł od marksizmu i skoncentrował się na historii idei. Prowadził konwersatoria filozoficzne w Polskiej Akademii Nauk i wychował kilka pokoleń polskich filozofów i socjologów, wśród nich Jana Garewicza, Marka J. Siemka, Zbigniewa Kuderowicza, Adama Sikorę, Jerzego Szackiego i Jerzego Ładykę.
Po wydarzeniach marcowych 1968 został usunięty z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1969 wyjechał z Polski i pracował na Université de Clermont-Ferrand (1969–1973). Od 1973 był związany z Uniwersytetem Genewskim. Jego badania koncentrowały się na rewolucji francuskiej, ideach utopijnych oraz wyobrażeniach zbiorowych.
Wybrane prace
Do najważniejszych prac należą:
- „O poglądach filozoficznych i społeczno-politycznych Tadeusza Kotarbińskiego" (1951)
- „Filozofia francuskiego oświecenia" (wybór, tłum., wstęp, 1961)
- „Rousseau: samotność i wspólnota" (1964)
- „Człowiek i światopoglądy" (1965)
- „Wyobrażenia społeczne: szkice o nadziei i pamięci zbiorowej" (1994)
- „Hiob, mój przyjaciel: obietnice szczęścia i nieuchronność zła" (1997)
Nagrody i odznaczenia
Otrzymał Złoty Krzyż Zasługi 9 stycznia 1947 oraz Medal 10-lecia Polski Ludowej 24 stycznia 1955. Był doktorem honoris causa Université de Strasbourg II (1981) i Université de Tours (1999).
Wyróżniono go szeregiem nagród, w tym nagrodą Biguet (1990), nagrodą im. księdza Józefa Tischnera (2002) oraz prestiżową nagrodą im. Eugenia Balzana w 2011. Książka „Hiob, mój przyjaciel" była nominowana do Nagrody Literackiej Nike w 2002 roku.
