Fotoplastikon Warszawski to muzealny pokaz oparty na urządzeniu do trójwymiarowego oglądania zdjęć. Placówka działa w kamienicy Hoserów przy Alejach Jerozolimskich w Warszawie i prezentuje historyczne zestawy fotografii oraz cykliczne pokazy tematyczne.
Historia
Dokładna data powstania urządzenia nie jest znana, ale fotoplastykon działa w Warszawie od października 1946 roku. Przywieziono go do stolicy z Krakowa, gdzie wcześniej funkcjonował pod nazwą „Panorama”. Urządzenie nabył Ludwik Krempa od Stefana Wicherskiego ze Lwowa; Krempa mieszkał w kamienicy Hoserów od 1937 roku.
W pierwotnej wersji fotoplastykon miał 25 stanowisk do oglądania stereoskopowych zdjęć i pracował na silniku niemieckiej spółki Schorch. W pierwszych latach po uruchomieniu urządzenie cieszyło się dużą popularnością, a po zmianie pokazywanych zdjęć przed wejściem ustawiały się kolejki widzów.
Po śmierci Ludwika Krempy w 1962 roku fotoplastykon przejęła jego żona Wanda, a później córka Danuta Szlajmer. W 1973 roku Danuta sprzedała urządzenie wraz ze zbiorem około 3 tysięcy zdjęć Józefowi Chudemu. Po zamknięciu w 1980 roku wnuk pierwotnego właściciela, Tomasz Chudy, ponownie uruchomił fotoplastikon w 1992 roku. Wpis do rejestru zabytków ruchomych nastąpił w 1987 roku. Do 2008 roku placówka była muzeum prywatnym; w 2008 roku Tomasz Chudy wydzierżawił urządzenie Muzeum Powstania Warszawskiego, a w grudniu 2012 muzeum zakupiło fotoplastikon i otworzyło oddział w kamienicy Hoserów. We wrześniu 2013 roku placówka zyskała dodatkową, multimedialną salę przebudowaną z przylegającego garażu.
Co to jest fotoplastikon i jak działa?
Fotoplastikon to mechaniczne urządzenie do oglądania stereoskopowych zdjęć, czyli fotografii dających wrażenie głębi. W warszawskim oddziale główny aparat to zabytkowy fotoplastykon z 24 stanowiskami widzów; pokaz 48 zdjęć trwa 12 minut i 30 sekund. W przyległej sali ustawiono mniejsze, przenośne urządzenie, na którym w około 2 minuty można obejrzeć 8 fotografii.
Kolekcja, pokazy i wydarzenia
W 2016 roku kolekcja liczyła około 7 tysięcy zdjęć, z czego około jedna trzecia dotyczyła Warszawy. W 2024 roku zbiory przekroczyły 10 tysięcy fotografii. Na podstawie tej kolekcji placówka organizuje cykliczne i tematyczne pokazy zdjęć.
Fotoplastikon Warszawski prowadzi także działalność edukacyjną i kulturalną. W programie znajdują się spotkania autorskie, wykłady, lekcje muzealne, kameralne koncerty oraz warsztaty fotograficzne. Drugi warszawski fotoplastykon, również pozyskany od Stefana Wicherskiego i uruchomiony w 1947 roku na Pradze, znajduje się w zbiorach Narodowego Muzeum Techniki; nie jest jednak uruchamiany.
Obecność w filmie
Fotoplastikon Warszawski i jego otoczenie posłużyły za plener filmowy przy realizacji m.in. filmów Warszawa i Przystań oraz seriali Polskie drogi i Czas honoru. Obiekt występuje w tych produkcjach jako charakterystyczne miejsce związane z historią miasta.
Informacje praktyczne
- Adres: Al. Jerozolimskie 51, 00-697 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn, śr–nd 10:00–18:00
- Telefon: +48226296078
- Strona internetowa: fotoplastikonwarszawski.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (1 294 opinie)
