| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Arnold Aśnikowski (właśc. Aśnik / Asnyk) |
| Urodzenie | ok. 1800, Warszawa |
| Zgon | 14 stycznia 1849, Wilno |
| Zawód | Aktor; przedsiębiorca teatralny, dyrektor teatrów prowincjonalnych |
| Działalność | |
| Debiut | 1816 |
| Główne związki | Warszawa, Kraków, Kijów, Lublin, Lwów, Wilno |
| Wybrane role | Prezes Zadzirnowski, Jan, Organista, Śpiochajło, Matois, Klik, Grzegorz, Szambelan, Rotmistrz, Lisiewicz |
| Życie prywatne | |
| Pochodzenie | syn kowala |
| Małżeństwa | Antonina Piotrowska (od 1823); Emilia Pacewicz (od 1827) |
Jan Aśnikowski był znanym w pierwszej połowie XIX wieku aktorem i organizatorem przedstawień teatralnych. Związany z zespołami miejskimi i prowincjonalnymi, łączył pracę sceniczną z kierowaniem trupami i adaptowaniem utworów dla lokalnych scen.
Kariera aktorska
Debiut Aśnikowskiego datuje się na 1816 rok; początkowo pełnił funkcję suflera i grał drobne role w teatrze warszawskim. W dalszych latach występował w zespołach teatralnych w Warszawie, Krakowie, Kijowie, Lublinie, Lwowie i Wilnie oraz w trupach teatrów prowincjonalnych.
W repertuarze Aśnikowskiego znalazły się różne postacie — od ról komicznych po poważniejsze. Do wymienianych ról należą m.in. Prezes Zadzirnowski (Żydzi), Jan (Wolny mularz), Organista (Zabobon), Śpiochajło (Zamieszanie) oraz Lisiewicz (Pan Geldhab).
Jak zarządzał zespołami teatralnymi?
W 1828 roku przejął część zespołu Jana Brzezińskiego i wraz z nim wystawiał przedstawienia w Zamościu i Krasnymstawie. Repertuar tych pokazów obejmował między innymi pantominy czarodziejsko-baletowe.
W kolejnych latach Aśnikowski wielokrotnie prowadził teatr lubelski — m.in. w latach 1832–1834 — oraz organizował przedstawienia wyjazdowe. Był też członkiem i współpracownikiem kilku trup prowincjonalnych, co związane było z częstymi zmianami zespołów.
Twórczość sceniczna i przekłady
Poza grą aktorską Aśnikowski przygotowywał przekłady i adaptacje dla sceny. Przekładał i adaptował utwory różnych autorów, dostosowując je do potrzeb lokalnych zespołów.
Do jego adaptacji należały m.in.:
- Wójt sędzia prezydujący czyli Sprawa w Osieku (1824)
- Popiół Aśnikowskiego: śpiewki ulubione z opery Chłop panem milionowym (1830)
- Karczma na granicy austriackiej czyli Podróż do Warszawy (1832)
- Gonitwy w Tenczynie czyli Trzy znaki — F. I. von Holbein (1838)
- Korsykanin czyli Awantura — E. Scribe (1840)
- Saracen — A. Dumas (1841)
- Syn puszczy — F. Halm (1843)
Życie prywatne
Jan Aśnikowski pochodził z rodziny kowala. W 1823 roku poślubił Antoninę Piotrowską; od 1827 jego żoną była aktorka i śpiewaczka Emilia Pacewicz.
