| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Natalia Gieorgijewna Astafiewa (Наталья Георгиевна Астафьева) |
| Data urodzenia | 19 września 1922 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Data śmierci | 3 grudnia 2016 |
| Zawód | poetka i tłumaczka poezji polskiej |
| Rodzice | Jerzy Czeszejko-Sochacki i Józefina z d. Jurewicz |
| Małżonek | Władimir Britaniszski |
| Wybrane publikacje | |
| Tomiki rosyjskie | „Девчата” (1959), „Гордость” (1961), „Кумачовый платок” (1965), „Любовь” (1982) |
| Antologie | „POLSKIJE POETY XX WIEKA” (2000), „POLSKIJE POETESSY” (2002) |
| Odznaczenia | |
| Polska | Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP (1999); Odznaka "Zasłużona dla Kultury Polskiej" (1975) |
Natalia Astafiewa wychowywała się między Polską i ZSRR. Najpierw pisała po rosyjsku, a od lat 60. zaczęła także tworzyć i tłumaczyć poezję polską, publikując własne tomy oraz przekłady licznych polskich poetów.
Życiorys i wykształcenie
Natalia Astafiewa urodziła się w Warszawie w rodzinie Jerzego Czeszejko-Sochackiego i Józefiny Jurewicz. W 1928 razem z rodzicami wyjechała do Sopotu, następnie mieszkała w Berlinie, a od 1931 osiedliła się w Moskwie. Ojciec został aresztowany 13 sierpnia 1933 i 4 września popełnił samobójstwo na Łubiance. Matka podlegała represjom: aresztowano ją w 1937, a potem ponownie w 1938; przebywała w więzieniu i w łagrze do 1946.
W czasie młodości pracowała i kontynuowała naukę w Kazachstanie: ukończyła technikum pedagogiczne w Pawłodarze oraz odbyła pierwszy rok Instytutu Medycznego w Ałma-Acie. W 1945 wróciła do Moskwy. W 1951 ukończyła filologię rosyjską w instytucie pedagogicznym i studiowała w doktoranturze.
Kariera literacka i działalność translatorska
Wiersze po rosyjsku pisała od lat szkolnych, a drukowała je od 1956. W 1963 w Warszawie ukazał się wybór jej wierszy rosyjskich w przekładach polskich poetów. Podczas pobytu w Warszawie w 1963 zaczęła pisać również po polsku. Po powrocie do Moskwy w grudniu 1963 skoncentrowała się na tłumaczeniach poezji polskiej; pierwsze przekłady pojawiły się w druku od 1968.
Od początku lat 70. publikowała duże cykle przekładów polskich poetów w czasopiśmie Inostrannaja literatura oraz w innych moskiewskich pismach, antologiach i wydaniach zbiorczych. Była członkiem Związku Pisarzy ZSRR od 1961, następnie Związku Pisarzy Moskwy oraz PEN Centrum Rosyjskiego.
Wybrane publikacje i antologie
Napisała i wydała tomiki po rosyjsku, m.in. „Девчата” (1959), „Гордость” (1961), „Кумачовый платок” (1965), „Любовь” (1982) oraz późniejsze zbiory. W 1963 ukazała się w Warszawie książka „Wiersze” w polskich przekładach. Wspólnie z mężem Władimirem Britaniszskim przygotowała antologię „POLSKIJE POETY XX WIEKA” (Sankt-Peterburg 2000) oraz antologię poetek „POLSKIJE POETESSY” (Sankt-Peterburg 2002).
W tłumaczeniach Astafiewej ukazały się teksty wielu współczesnych i klasycznych polskich poetów, między innymi Haliny Poświatowskiej, Anny Świrszczyńskiej, Władysława Broniewskiego oraz Wisławy Szymborskiej. Przekłady publikowała w czasopismach i antologiach w Rosji oraz w wydaniach zbiorowych.
Kontakty z Polską, stypendia i życie prywatne
Po rehabilitacji rodziców odwiedziła Polskę jesienią 1958 razem z matką i bratem. W kolejnych latach przyjeżdżała do Warszawy w 1961, 1963, 1965 i 1968 z rodziną; matka ostatecznie wróciła na stałe do Polski w 1959. Uczestniczyła też w zjazdach tłumaczy w Polsce w 1975 i 1979. Była stypendystką Ministerstwa Kultury PRL w 1986 oraz Fundacji Stefana Batorego w 1994. W 2001 odwiedziła polskie miasta uniwersyteckie na zaproszenie polskiego Ministerstwa Kultury.
Była żoną poety i tłumacza Władimira Britaniszskiego. Para mieszkała w Moskwie.
Odznaczenia
W 1975 otrzymała odznakę honorową „Zasłużona dla Kultury Polskiej”. W 1999 została uhonorowana Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Zmarła 3 grudnia 2016.
