Na ulicach Warszawy od 30 lipca pojawią się wolontariusze w pomarańczowych kamizelkach, którzy będą zbierać podpisy pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum o odwołanie prezydenta miasta Rafała Trzaskowskiego oraz Rady Warszawy. Akcję prowadzi obywatelska inicjatywa Stołeczna Operacja Referendalna, której liderem jest Maciej Wilk, prezes Fundacji Polskiego Rozwoju. Organizatorzy zapowiedzieli obecność wolontariuszy we wszystkich dzielnicach i poinformowali, że dokumenty potrzebne do uruchomienia zbiórki są gotowe. Czy inicjatywa znajdzie poparcie wystarczającej liczby mieszkańców?
Kto stoi za akcją?
Organizację firmuje Stołeczna Operacja Referendalna. Na jej czele jest Maciej Wilk. Inicjatywa określa się jako obywatelska i zapowiada działania w każdej części miasta. Media wskazują, że w podobnych akcjach w innych miejscach do zbiórek dołączały także ugrupowania polityczne, ale decyzje o wsparciu zapadały lokalnie.
Ile podpisów trzeba zebrać?
Zasady określa ustawa o referendum lokalnym z 15 września 2000 roku. Aby wniosek wszedł dalej, organizatorzy muszą zebrać podpisy co najmniej 10 procent uprawnionych do głosowania. W praktyce oznacza to około 132 tysięcy podpisów w Warszawie. Referendum stanie się ważne tylko wtedy, gdy weźmie w nim udział co najmniej trzy piąte liczby osób, które głosowały w ostatnich wyborach do danego organu.
Co decyduje o ważności referendum?
W stolicy próg frekwencji do ważności głosowania wynosi około 450 tysięcy osób. To oznacza, że sama liczba zebranych podpisów to dopiero warunek wyznaczenia terminu referendum. Do tego dochodzi etap weryfikacji podpisów, podczas którego część zapisów może zostać odrzucona. Jak zauważył Grzegorz Wysocki, uczestnik nieudanej akcji referendalnej z 2013 roku, w praktyce organizatorzy mogą potrzebować znacznie więcej podpisów niż minimum, nawet około 200 tysięcy.
Jakie zarzuty stawiają organizatorzy?
Autorzy wniosku krytykują zarządzanie miastem i wskazują na stan miejskich spółek oraz instytucji. W materiałach akcji pojawiają się zarzuty o nadmierną liczbę etatów urzędniczych — ponad 9 tysięcy — oraz wyliczenia kosztów funkcjonowania administracji na poziomie około 2 miliardów złotych rocznie. Organizatorzy wymieniają też konkretne sprawy takie jak awarie oczyszczalni Czajka, przedłużający się remont Sali Kongresowej oraz decyzje dotyczące ruchu i miejsc parkingowych. W dokumentach pojawia się też teza, że prezydent traktuje urząd jako przystanek w karierze ogólnopolskiej, powiązana z określeniem, że w ratuszu „bywa”.
Co to oznacza dla mieszkańca?
W praktyce od czwartku można spotkać wolontariuszy na placach, skwerach i przy głównych ciągach pieszych w każdej dzielnicy. Złożenie podpisu jest dobrowolne i nie niesie żadnych konsekwencji prawnych dla osoby podpisującej. Podpis pod wnioskiem oznacza poparcie dla przeprowadzenia referendum, a nie automatyczne odwołanie władz miasta.
Procedura rozłożona jest w czasie. Organizatorzy mają 60 dni na zebranie podpisów, po czym przewidziana jest zwykle około 30-dniowa weryfikacja dokumentów przed wyznaczeniem terminu głosowania. Realny wpływ na losy prezydenta i Rady Miasta będzie miała frekwencja w ewentualnym referendum. Organizatorzy mają 60 dni na zebranie podpisów.
