Od 30 czerwca 2026 roku system raportowania obejmuje nowe pola danych przekazywanych przez notariuszy do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej oraz do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Zmiana dotyczy przede wszystkim czynności związanych z nieruchomościami, w tym aktów przeniesienia własności i umów przedwstępnych. Regulacja ma ułatwić powiązanie konkretnej nieruchomości z danymi stron i przepływem środków.
Jakie informacje trafiają teraz do GIIF?
Nowy format raportów zawiera m.in. numer księgi wieczystej, identyfikator działki oraz powierzchnię lokalu. Do zgłoszenia dodano też numer kondygnacji oraz liczbę pokoi, a w przypadku domu — powierzchnię zabudowanej nieruchomości. Wśród danych stron pojawia się informacja o państwie, które wydało dokument tożsamości.
Czy bank może wstrzymać przelew przy dużej płatności?
Bank ma prawo zatrzymać lub wstrzymać realizację przelewu niezależnie od samej kwoty, jeżeli system monitoringu wykryje niezgodność z profilem klienta lub inne ryzykowne okoliczności. Instytucja może poprosić o dokumenty potwierdzające cel i źródło środków, na przykład akt notarialny, umowę przedwstępną, umowę kredytową, faktury, kosztorys lub protokół odbioru. Zgłoszenie transakcji ponadprogowej, np. przekraczającej równowartość 15 000 euro, oznacza obowiązek raportowania, a nie automatyczną blokadę rachunku.
Jak długo może trwać zatrzymanie lub blokada?
Po przesłaniu zawiadomienia do GIIF bank może wstrzymać transakcję do 24 godzin od potwierdzenia przyjęcia zawiadomienia. Inspektor może zażądać blokady na okres nieprzekraczający 96 godzin. W przypadku skierowania sprawy do prokuratury blokada może zostać przedłużona do sześciu miesięcy na postanowienie prokuratora; na to postanowienie przysługuje zażalenie do sądu.
Co praktycznie przygotować przed dużą operacją?
Przy transakcjach związanych z zakupem mieszkania warto zgromadzić akt notarialny poprzedniej sprzedaży oraz dowody wpływów ze sprzedaży, jeśli środki pochodzą z likwidacji wcześniejszej nieruchomości. Przy finansowaniu z rodziny lub darowiznami należy mieć umowę, przelewy potwierdzające przekazanie środków i zgłoszenie do urzędu skarbowego, jeśli było wymagane. W przypadku remontu podstawą wyjaśnień będą umowa z wykonawcą, faktury i kosztorys; przy przeniesieniu pieniędzy z innego banku przydatny będzie wyciąg z poprzedniego rachunku.
Reklamacje i komunikacja z bankiem
Od 13 lutego 2026 roku banki mają obowiązek przyjmować reklamacje elektroniczne. Instytucja powinna udzielić odpowiedzi w terminie 30 dni, a w sprawach złożonych termin może zostać przedłużony do 60 dni przy jednoczesnym wskazaniu przyczyny opóźnienia i przewidywanego terminu. Po wyczerpaniu drogi reklamacyjnej klient może zwrócić się do Rzecznika Finansowego, choć spór o blokadę wydaną na postanowienie prokuratora rozstrzyga sąd.
W 2025 roku GIIF odnotował 11 071 zawiadomień o podejrzanej działalności, a liczba blokad rachunków wzrosła do 1 170 o łącznej wartości 266,58 mln zł. Przepisy ograniczają ujawnianie szczegółów analiz AML, co może skutkować lakonicznym komunikatem ze strony banku.
