| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 22 stycznia 1921, Warszawa |
| Śmierć | 4 sierpnia 1944, Warszawa |
| Pseudonimy | Jan Bugaj; Emil; Krzysztof; Piotr Smugosz; Krzyś; Krzysztof Zieliński |
| Zawód / rola | poeta, prozaik, autor dramatów, żołnierz AK |
| Stopień | starszy strzelec podchorąży |
| Jednostka | batalion „Parasol”; wcześniej „Zośka” |
| Małżeństwo | Barbara Drapczyńska, ślub 3 czerwca 1942 |
| Pochówek | Cmentarz Wojskowy na Powązkach, kwatera A22–2–25 (przeniesiony 14 I 1947) |
| Twórczość | |
| Opublikowane tomiki | "Zamknięty echem" (1940), "Dwie miłości" (1940), "Wiersze wybrane" (1942), "Arkusz poetycki Nr 1" (1944), składka "Śpiew z pożogi" (1944) |
Krzysztof Kamil Baczyński zasłynął jako poeta okresu okupacji niemieckiej i autor tekstów publikowanych w prasie konspiracyjnej. Był też prozaikiem i twórcą dramatycznym oraz działaczem harcerskim i podchorążym Armii Krajowej.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Warszawie jako syn Stanisława Baczyńskiego i Stefanii z domu Zieleńczyk. Ojciec był działaczem PPS i oficerem wywiadu, matka uczyła i pisała podręczniki dla dzieci. W dzieciństwie miał problemy z astmą i uczęszczał do ćwiczeniówki prowadzonej przez matkę, a następnie do Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego, gdzie ukończył dwuletnie liceum humanistyczne w 1939.
W czasie nauki wyróżniał się znajomością literatury współczesnej i zainteresowaniem literaturą francuską. Debiutował jako poeta w 1938 w piśmie „Strzały”. Działał w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus” i był harcerzem; od 1937 należał do Komitetu Wykonawczego tej organizacji.
Działalność konspiracyjna i udział w powstaniu
Wybuch wojny przekreślił plany studiów na ASP. Baczyński podejmował dorywczą pracę i po 1940 kontynuował działalność literacką w prasie konspiracyjnej, publikując między innymi w „Płomieniach” i w miesięczniku „Droga”. Pozostał z matką po aryjskiej stronie po utworzeniu getta w Warszawie.
3 czerwca 1942 poślubił Barbarę Drapczyńską. Od jesieni 1942 do lata 1943 studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. W konspiracji był członkiem 2. kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”, a później harcerskiego batalionu „Parasol”. Uczestniczył w akcji wykolejenia pociągu „TU” 27 kwietnia 1944. Otrzymał stopień starszego strzelca podchorążego 25 maja 1944, a w lipcu przeszedł do „Parasola”.
Podczas powstania warszawskiego został ranny 4 sierpnia 1944 na placu Teatralnym — śmiertelnie trafiony w głowę prawdopodobnie przez strzelca wyborowego w gmachu Teatru Wielkiego. Początkowo pochowany na dziedzińcu ratusza, po wojnie przeniesiono jego grób na Cmentarz Wojskowy na Powązkach.
Twórczość i spuścizna literacka
Pierwszy zachowany wiersz Baczyńskiego powstał w 1936. W twórczości młodzieńczej pojawiały się impresjonistyczne opisy przyrody i zachwyt światem; od 1941 tematyka uległa przesunięciu w stronę obrazów wojny, dramatyzmu i rozważań moralnych. Dojrzały okres jego poezji łączy się z wierszem „Jesień 41 r.”.
W okresie okupacji opublikował kilka tomików oraz składek konspiracyjnych. Zachowało się ponad 500 wierszy, kilkanaście poematów i około 20 opowiadań. Rękopisy i prace plastyczne przechowuje Biblioteka Narodowa; część materiałów udostępniono cyfrowo. W zbiorach znajdują się też grafiki i rysunki oraz dokumentacja fotograficzna przechowywane w Muzeum Literatury w Warszawie.
Najważniejsze tytuły i formy twórczości
Wydane za życia i konspiracyjnie tomiki to m.in. „Zamknięty echem” (1940), „Dwie miłości” (1940), „Wiersze wybrane” (1942) oraz „Arkusz poetycki Nr 1” (1944). Do najbardziej znanych wierszy zalicza się „Elegia o... [chłopcu polskim]”, „Mazowsze”, „Historia”, „Spojrzenie”, „Pragnienia”, „Ten czas”, „Pokolenie” i „Polacy”.
