Ogród Krasińskich to zabytkowy park miejski w Śródmieściu Warszawy. Zajmuje teren między ulicami Świętojerską, Andersa, Starymi Nalewkami, Długą i placem Krasińskich. Powstał jako część założenia pałacowo-ogrodowego i zachował cechy historycznego parku z elementami krajobrazowymi.
Jak powstał Ogród Krasińskich?
Park założono w stylu barokowym w 1676 roku jako część kompleksu pałacu Krasińskich, wzniesionego dla Jana Dobrogosta Krasińskiego. Początkowo obszar parku miał około 3,4 ha i był największym w Warszawie aż do powstania Ogrodu Saskiego. W 1765 roku państwo nabyło nieruchomość, a od 1 kwietnia 1768 ogród udostępniono publiczności.
Przeobrażenia krajobrazowe przypadają głównie na lata 1891–1895, kiedy to główny ogrodnik Warszawy, Franciszek Szanior, wykonał prace nadające parkowi zachowany do dziś charakter krajobrazowy. W parku miały miejsce wydarzenia historyczne, m.in. starcie powstańców listopadowych 29 listopada 1830 roku, upamiętnione głazem przy chodniku od strony ul. gen. Andersa.
Co wydarzyło się w parku w XX wieku i po wojnie?
W okresie II wojny światowej teren Ogrodu Krasińskich leżał poza granicami getta żydowskiego; granica przebiegała od strony ul. Świętojerskiej i obecnej ulicy Bohaterów Getta. Park i pałac poniosły zniszczenia podczas powstania warszawskiego. W powstaniu działał batalion „Chrobry I”. Po wojnie obszar parku rozszerzono i wynosi on obecnie około 11,8 ha.
W 1965 roku ogród i brama od strony ul. Nalewki wpisano do rejestru zabytków jako część zespołu pałacu Krasińskich. W zachowanym drzewostanie znajdują się okazy z końca XIX wieku, między innymi miłorząb dwuklapowy, orzech czarny, leszczyna turecka oraz skrzydłorzech kaukaski.
Jakie obiekty i przyroda znajdują się w parku?
W przestrzeni ogrodu widoczne są elementy architektury ogrodowej, takie jak staw ze sztuczną kaskadą czy klomb na osi pałacu. Na jego terenie funkcjonuje też nowoczesny plac zabaw. Dzięki licznym starym drzewom i zaroślom park zyskał wartość przyrodniczą; na początku drugiej dekady XXI wieku w okresie letnim gniazdowało tu około 27–29 gatunków ptaków, a podobna liczba gatunków zimowała.
W północnej części parku odsłonięto 1989 roku pomnik żołnierzy batalionu „Chrobry I”. W latach 2013–2014 przeprowadzono prace wykopaliskowe w poszukiwaniu archiwum Bundu; nie odnaleziono archiwum, natrafiono za to na piwnice kamienic oraz szczątki ludzkie i przedmioty codziennego użytku, które dostarczyły informacji o życiu w okupowanej Warszawie.
Jak przebiegała rewitalizacja parku?
W 2011 roku ogłoszono konkurs na rewitalizację. Projekt zrealizował stołeczny Zarząd Terenów Publicznych kierowany przez Renatę Kaznowską. Wybrano koncepcję przywrócenia układu z XIX wieku, co wiązało się m.in. z odtworzeniem części kompozycji i naprawą zabytkowej bramy.
W 2012 roku odnowiono zabytkową bramę, a pod koniec roku wycięto około 337 drzew, co stanowiło około jednej trzeciej dotychczasowego drzewostanu. Decyzje te wywołały protesty mieszkańców i wsparcie naukowców krytykujących tempo i skalę wycinki ze względu na straty przyrodnicze. W czasie rewitalizacji natrafiono także na ceglane fragmenty, prawdopodobnie związane z XIX‑wiecznym pałacem Badenich; prasa wskazała brak wcześniejszych badań archeologicznych pomimo zaleceń instytucji konserwatorskich.
Co znajduje się wokół Ogrodu Krasińskich?
Od strony dawnej ulicy Nalewki zachowała się barokowa brama i fragment ogrodzenia. Na wschód od parku stoi pałac Krasińskich, który obecnie znajduje się we władaniu Biblioteki Narodowej. W sąsiedztwie usytuowano też gmach Sądu Najwyższego z lat 1996–1999.
Po zachodniej stronie parku leży budynek Arsenału Królewskiego wraz z Państwowym Muzeum Archeologicznym. Tam także stoi Pomnik Bohaterów Walk pod Monte Cassino, odsłonięty w 1999 roku. Plac Krasińskich sąsiaduje bezpośrednio z ogrodem.
Podsumowanie
- Rok założenia: 1676.
- Początkowa powierzchnia: około 3,4 ha; po wojnie rozszerzony do 11,8 ha.
- W parku znajdują się staw ze sztuczną kaskadą, klomb osiowy i nowoczesny plac zabaw.
- W drzewostanie rosną okazy z końca XIX wieku, m.in. miłorząb dwuklapowy i orzech czarny.
- Pałac Krasińskich jest własnością Biblioteki Narodowej; kwestie zwiedzania nie zostały tu opisane.
Informacje praktyczne
- Adres: Gen. W. Andersa, 00-242 Warszawa — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 6:00–22:00
- Strona internetowa: zielona.um.warszawa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (9 941 opinii)
