W ostatnich tygodniach w Polsce pojawiły się zgłoszenia o telefonach od osób posługujących się nazwą Krajowy Instytut Statystyki. Nazwa ta brzmi urzędowo, lecz nie odpowiada żadnej państwowej instytucji zajmującej się statystyką publiczną. Oficjalne badania państwowe organizuje GUS oraz podległe mu urzędy statystyczne. Policja informuje, że celem podszywających się osób jest zdobycie danych osobowych i informacji finansowych.
Jak rozpoznać fałszywego ankietera?
Oszuści często stosują presję czasu i groźby, twierdząc, że udział jest obowiązkowy lub że odmowa spowoduje konsekwencje. Podawanie nazwy przypominającej instytucję państwową nie potwierdza wiarygodności rozmówcy. Rysuje się kilka jasnych sygnałów ostrzegawczych, które występują najczęściej.
- Prośba o dane z dowodu osobistego lub o numer PESEL w celu „weryfikacji” danych.
- Żądanie loginu, hasła do bankowości internetowej, kodu BLIK, PIN‑u lub kodów autoryzacyjnych.
- Prośba o numer rachunku, informacje o oszczędnościach lub nakłanianie do przelewu.
- Wezwanie do zainstalowania aplikacji umożliwiającej zdalny dostęp do telefonu lub komputera.
Jak sprawdzić tożsamość ankietera?
GUS informuje, że prawdziwy ankieter na życzenie powinien podać imię i nazwisko, numer legitymacji służbowej oraz nazwę i temat badania. Tożsamość można zweryfikować w oficjalnej wyszukiwarce ankieterów GUS, używając podanych danych. Alternatywnie możliwe jest skontaktowanie się z Infolinią Statystyczną pod numerem 22 279 99 99; konsultanci są dostępni od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–15:00.
Co zrobić po przekazaniu danych?
W przypadku podania danych bankowych lub kodów autoryzacyjnych należy niezwłocznie skontaktować się z bankiem i zastrzec dostęp do rachunku. Przy ujawnieniu numeru PESEL można skorzystać z funkcji zastrzegania w aplikacji mObywatel, na serwisie gov.pl lub zgłosić sprawę w urzędzie gminy. Zdarzenie warto zgłosić także policji; podejrzane e‑maile, strony i połączenia można przesłać do CERT Polska za pomocą oficjalnego formularza.
Główny Urząd Statystyczny i jego oddziały prowadzą oficjalne badania oraz publikują wykaz prowadzonych ankiet, co umożliwia weryfikację rzekomych badań. Policja przypomina, że urzędowo brzmiąca nazwa nie jest dowodem autentyczności rozmówcy. Weryfikacja danych ankietera powinna poprzedzać przekazanie informacji wrażliwych.
