| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 15 stycznia 1929, Warszawa |
| Zgon | 19 lipca 2005, Warszawa |
| Wykształcenie i stopnie | |
| Wykształcenie | Chemia |
| Stopnie naukowe | doktor (1959), doktor habilitowany (1963), tytuł profesora (1989) |
| Główne stanowiska | |
| Akademia | Uniwersytet Łódzki (1954–1968), Instytut Historii Nauki PAN (od 1970), Instytut Filozofii i Socjologii PAN (od 1991) |
| Inne | Podsekretarz stanu w UPNTiW (1989–1991), dyrektor Szkoły Nauk Społecznych IFiS PAN (od 1992) |
| Specjalizacja | |
| Dziedziny | metodologia filozofii, historia nauki, socjologia wiedzy, tłumaczenia |
Stefan Amsterdamski był polskim filozofem zajmującym się metodologią i historią nauki oraz socjologią wiedzy. Z wykształcenia chemik, łączył badania teoretyczne z działalnością dydaktyczną i społeczną.
Jak wyglądał przebieg kariery naukowej?
W 1959 uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1963 otrzymał habilitację. W latach 1954–1968 pełnił funkcje asystenta, adiunkta i docenta na Wydziale Filozoficzno‑Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Przez dwa lata piastował stanowisko dziekana tego wydziału.
W 1968 stracił stanowisko na Uniwersytecie Łódzkim z powodu antysemickiej kampanii po wydarzeniach marcowych. Od 1970 pracował jako docent w Instytucie Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk. W 1989 otrzymał tytuł profesora, a od 1991 był zatrudniony w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN.
Po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 trafił na internowanie. Był aktywny politycznie i społecznie: należał do Polskiej Partii Robotniczej (1947–1948) oraz do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1948–1968). W 1975 podpisał List 59, a w 1980 poparł apel 64 uczonych. Od 1980 związany był z NSZZ "Solidarność". Brał udział w obradach Okrągłego Stołu w podzespole ds. nauki. W latach 1989–1991 pełnił funkcję podsekretarza stanu w Urzędzie Postępu Naukowo‑Technicznego i Wdrożeń; od 12 stycznia do 22 marca 1991 kierował tym urzędem tymczasowo w okresie likwidacji. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Alei Zasłużonych (kwatera 29A‑tuje‑11).
Jak opisywano jego koncepcję ideałów wiedzy?
Amsterdamskiego zalicza się do nurtu historycznej filozofii nauki. W jego myśli istotne miejsce zajęli Karl Popper i Thomas Kuhn. Wprowadził on pojęcie "ideałów nauki" jako kontrpropozycję wobec ujęcia Kuhna. Pod pojęciem tym rozumiał zespół uznawanych w danym czasie poglądów o celach działalności uczonych, które wyznaczają metody i etos badawczy.
Zdaniem Amsterdamskiego praktyka oparta wyłącznie na paradygmatach nie wyczerpuje kryteriów naukowości. Potrzebne są szersze ideały wiedzy, działające jako ostateczna instancja oceniająca naukowość postępowania. Ideały te wyznaczają granice badań, organizują pracę naukową, określają etos badawczy i formułują reguły metodologiczne. Ich akceptacja społeczna odbywa się przez instytucjonalizację i profesjonalizację badań.
Co warto zapamiętać?
- 15 stycznia 1929 – data urodzenia; 19 lipca 2005 – data zgonu.
- Specjalizował się w metodologii filozofii, historii nauki i socjologii wiedzy.
- Pracował na Uniwersytecie Łódzkim, w Instytucie Historii Nauki PAN i w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN.
- Wprowadził koncepcję ideałów wiedzy jako kryterium oceny naukowości.
- Był zaangażowany społecznie i opozycyjnie; podpisał List 59 i apel 64, uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu.
